Wina rozkładu pożycia – rozwód z orzeczeniem o winie

Rozwiązanie małżeństwa następuje poprzez orzeczenie rozwodu przez sąd, który w trakcie postępowania bada również, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Sąd zaniecha jednak orzekania o winie, jeżeli oboje małżonkowie zgodnie o to wniosą. Oznacza to, że w sytuacji, gdy chociażby tylko jeden z małżonków domagał się wydania orzeczenia obejmującego również kwestię winy, to wówczas sąd jest związany takim żądaniem.

W wyroku rozwodowym sąd wskaże, który z małżonków jest winnym rozkładu pożycia – sąd może ustalić, iż wina leży po stronie tylko jednego z nich lub też, że oboje są winni. Musisz wiedzieć, że przepisy nie wprowadzają rozróżnienia stopnia winy, a sąd nie będzie brał pod uwagę tego, że jeden z małżonków jest bardziej winny niż drugi. Nierówny stopień winy małżonków w rozkładzie pożycia nie stanowi przeszkody do tego, aby sąd uznał ich współwinnymi tegoż rozkładu. Podstawą przyjęcia winy jednego z małżonków jest ustalenie przez sąd, że zachowanie tego małżonka przyczyniło się do powstania rozkładu (lub jego pogłębienia), obojętne jest zaś to, jaki był stopnień tego przyczynienia.

Strona domagająca się orzeczenia winy drugiego małżonka musi tę winę udowodnić, czyli wskazać, na czym ona polegała, i przedstawić dowody na jej zaistnienie. W przepisach kodeksu rodzinnego nie znajdziemy ani definicji winy w rozkładzie pożycia, ani katalogu przyczyn uzasadniających przyjęcie, że dany małżonek jest winny – katalog taki wynika raczej z praktyki orzeczniczej i nie jest katalogiem zamkniętym. Na winę składają się dwa elementy – obiektywny i subiektywny. Pierwszy oznacza naruszenie obowiązków wskazanych w ustawie lub wynikających z zasad współżycia społecznego, a drugi polega na przyjęciu, że zachowanie danego małżonka można ocenić jako naganne. Najczęstsze przyczyny rozwodów z orzeczeniem o winie wskazywane w wyrokach to:
– naruszenie obowiązku wierności, czyli zdrada,
– chorobliwa, nieuzasadniona zazdrość,
– stosowanie przemocy fizycznej i/lub psychicznej,
– zaniedbania w sferze współdziałania dla dobra rodziny (skrajny egoizm, przedkładanie kariery nad rodzinę, trwonienie majątku, niechęć do podjęcia pracy zarobkowej),
– opuszczenie lub porzucenie współmałżonka,
– uzależnienia (od alkoholu, narkotyków, hazardu itd.),
– odmowa pożycia fizycznego.

Uzyskanie rozwodu z orzeczeniem o winie może mieć dla Ciebie lub Twojego małżonka doniosłe znaczenie zarówno w sferze ogólnie pojętej moralności, jak i w sferze czysto materialnej. Małżonek niewinny, udowadniając winę współmałżonka, może osiągnąć satysfakcję i odnieść moralne zwycięstwo oraz udowodnić sobie i otoczeniu, że to współmałżonek jest „tym złym”. Ponadto małżonek niewinny może domagać się orzeczenia, że małżonek wyłącznie winny obowiązany będzie przyczyniać się do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Oznacza to nic innego jak to, że małżonek winny będzie zobowiązany płacić małżonkowi niewinnemu alimenty, jeżeli rozwód pociągnął za sobą pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. Co ważne,  małżonek niewinny nie musi popaść w niedostatek, a wystarczającą przesłanką do przyznania mu alimentów jest tylko pogorszenie się sytuacji materialnej (czyli obniżenie poziomu życia). Obowiązek alimentowania w omawianej sytuacji co do zasady jest nieograniczony w czasie, z wyjątkiem sytuacji, gdy małżonek uprawniony do alimentów zawrze nowy związek małżeński – wówczas obowiązek alimentacyjny wygasa. Pamiętaj jednak, że chodzi o tzw. ślub cywilny, zawarcie związku wyznaniowego nie prowadzi bowiem do automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego.

Musisz także wiedzieć, że co do zasady orzeczenie winy w rozkładzie pożycia nie ma znaczenia dla kwestii związanych z władzą rodzicielską, jednakże tylko wówczas, gdy wina dotyczy wyłącznie relacji między małżonkami. Przykładowo: jeżeli Ty lub Twój małżonek dopuściliście się zdrady, to nie będzie to miało wpływu na ocenę Waszych kompetencji rodzicielskich. Inaczej będzie, jeżeli wina jednego z Was polega na przykład na znęcaniu się nad rodziną, takie zachowanie bowiem, jako godzące również w interesy i dobro Waszych małoletnich dzieci, sąd będzie brał pod uwagę, rozważając ich sytuację.

Udowodnienie winy drugiego małżonka może być trudne, gdyż często zdarzenia uzasadniające takie żądanie dzieją się w domowym zaciszu, a Tobie może się wydawać, że nie masz żadnych dowodów. Zachęcamy do umówienia się na fachową poradę w naszej kancelarii, gdyż może się okazać, że dzięki odpowiedniemu podejściu i doświadczeniu możemy Ci pomóc i Twoja sytuacja nie jest jednak wcale taka zła. Podobnie, jeżeli współmałżonek próbuje obciążyć Cię winą za rozkład pożycia, to nie jesteś jeszcze na straconej pozycji i z pomocą fachowców możesz podjąć skuteczną walkę o prawdę.